Астана қаласы әкімдігінің «Астана қаласының Орталықтандырылған кітапханалар жүйесі» КММ
№4 балалар кітапханасы

Астана қаласы Орталықтандырылған кітапханалар жүйесі

мемлекеттік мекемесі №4 балалар кітапхана паспорты

Ұйымның атауы

4 балалар кітапханасы

1.

Аты-жөні

Сбоева Галина Ивановна

2.

Басшының лауазымы

Кітапхана меңгерушісі

3.

Қала

Астана

4.

Индекс

010010

5.

Почталы мекен-жайы

Мирзоян көшесі 5

6.

Заңды мекен-жайы

Мирзоян көшесі 5

7.

телефон

35-32-64

8.

факс

----

9.

Web-сайт

www. astana- kitaphana.kz

10.

Е -mail

sbs_sbs@mail.ru

11.

Меншік түрі

«Астана қаласының Коммуналды меншік басқармасы» ММ

12.

Қызметі жайлы қысқа мағлұмат

Заңды және жеке тұлғаларға ақпараттық, мәдени-білім, оқу жүйесі бойынша, мәдениеттік және әлеуметтік қызмет көрсететін, қолдан жазылған және баспа басылымдарынан ұйымдастырылған қорларды, графикалық, электронды тасымалданатын аудиобейнелі материалдарды уақытша қолдануға беретін мекеме

 

Мекен-жайы: Мирзоян көшесі 5

Тел: 35-32-64

Кітапхана меңгерушісі: Сбоева Галина Ивановна

 

 

«Мұқағали Мақатаевтың 80 жылына арлалған әдібиет кеші»

 

Құрметті оқырмандар!

Біз бүгін сіздермен Ақиық ақын Мұқағали Мақатаевтің туғанына 80 жыл арналған әдібиет кешін» бағдарламаны ұсынбақшымыз.

 

Қарасаз, Қарашалғын өлеңде өстім

Жақсы жыр жазсам, халқым елендестің

Өлсе өлер Мұқағали Мақатаев

Өлтіре алмас алайда өлеңді ешкім!

 

1 жүргізуші:

Қазақ поэзия әлеміне шетсіз-шексіз кеңестік пен көз сүрінген биіктік әкелген ақын. Кәусар сезім мен тояттамас көңіл, шалқыған шаттық пен мұңға тұнған махаббат,буырқанғаншабыт пен сабырға көнбес сағыныш сыйлаған ақын. Ұлы ақын Мұқағали Мақатаевтің туғанына биыл 80 жыл толып отыр. Ендеше, бүгінгі поэзия кешіиіз атынан танылып тұрғандай, Хан тәңіріннің мұзбалағы атанып, өлең өлкесінде шашасына шаң жұқтырмаған дарын иесі, ақын Мұқағали Мақатаевқа арналмақшы.

 

2 жүргізуші:

Дорогие друзья! Мы рады приветствовать Вас в стенах нашей детской библиотеки №4. Мы хотим расказать Вам о жизни и творчестве неповторимого, выдающегося поэта М. Макатаева. Это поэт современник, поэтому нам кажется, что те, кто сегодня к нам пришел на праздник чуточку знает, кто такой поэт М. Макатаев, что представляет его творчество.

 

звучит песня о Казахстане.

 

1 жүргізуші:

 

М. Мақатаев Алматы облысының Нарынқол ауданында Қарасаз деген ауылда 1931 жылы дүниеге келді. Анасы Нағиман Батанқызы және әкесі Сүлеймен Мұқағали, Тоқтарбай, Көрпеш есімді үш ұл тәрбиелеп өсірген шаруа адамдары, Мұқағалидің 10 жасында әкесі майданға аттанады. Он жасар болашақ ақын майданға кеткен әкесін аңсап:

 

Ол жерде Сырымбеттей тау бар ма екен,

Жайдақтың шөбі шүйгін қаулар ма екен,

Мінеки көп ай болды хабары жоқ,

Әкем кеп көңілімізді аулар ма екен,

Әкеміз бір әкеден жалғыз еді,

Судағы жаңа біткен жалбыз еді,

Мінеки, көп ай болды хабары жоқ,

Біздағы әкемізге зармыз енді.

 

1 жүргізуші:

Әже баласы болған соң анасын Нақа деп атаған. Анасы мен әжесінің тәрбиесінде өсті. 1948 жылы орта мектепті интернатта оқып бітіреді.1976 жылы 27 наурызда өмірден өтті. Топырақ бұйырған жері Алматы.

 

2 жүргізуші:

Мұқағали Мақатаев родился в ауле Шалкоде Нарынкольского района Алматинской области, похоронен в Алматы. Детство Мұқағали прошло в трудные военные годы. Отец погиб на фронте и матери Нагиман пришлось одной поднимать на ноги троих сыновей-погодков. Мұқағали талантливый поэт. В 1941 году началась ВОВ и его отец Сулеймен ушел на войну. Тогда 10 летний Мұқағали скучая по отцу написал. Из-за тяжелой жизни Мұқағали быстро повзрослел. Мұқали окончил среднюю школу-интернат, работал секретарем сельсовета, заведующим красной избой, комсомольским работником, учителем семилетней школы.

 

1 жүргізуші:

Еңбек еткен жылдары: 1948 жылы Алматыда шет тілдер институтында оқып жүріп отбасының тұрмысы ауыр болғандықтан оқуды еріксіз тастап ауылға оралады. Мұқағали Мақатаев Киров атындағы колхозда кеңес хатшысы болып жұмыс істейді. Ол өте көп керемет өлеңдер жазған. Жастардың елді, табиғатты сүюге үйретеді. Оның өлең – жырлары: «Отан», «Поэзия», «Жас қайын», «Аққулар ұйықтағанда» көптеген шығармалары бар.

 

2 жүргізуші:

Родной аул Мұқағали у подножья горы Хан тегри где много родников и луг. Увидев красивую картину природы невозможно не быть поэтом. Мұқағали все эти картины природы описывает в своих стихах. Мұқағали хорошо знал русский, немецкий языки. Он, находясь в ауле через почту выписывает книги. Мұқағали поэт, который читает мировую классику и перевел на казахский язык Данте, сонеты Шекспира, песни Уолта Уитмена.

 

1 жүргізуші:

Мұқағали – халқын, ана тілін , Отынын қадыр тұтқан азамат ақын. Ол «Үш бақытым» атты өлеңінде кейінгі жас буынды халқын, тілін, туған жерін шексіз сүюге шақырады.

 

2 жүргізуші:

Источники вдохновения поэзии Мұқағали – родные края, судьба Отчизны, дыхание времени, мечты и чаяния современников. Мұқағали Мақатаев своими произведениями обогатил казахскую поэзию новым содержанием, поднял ее на небывалую высоту. Поэзия Мұқағали не является искусством ради искусства. Его крылатая поэзия облагораживает, обогащает ум и чувства людей, помогает нравственному совершенствованию.

 

1 жүргізуші:

Мұқағалидың да аяғын көп шалдырғаны рас. «Артына өлмейтұғын сөз қалдырғаны да ақиқат». Қазір ол ең көп оқылатын ақын. Мұқағали мұрасы мәңгілік. Нағыз халық жазушысы осындай ақ болар.

 

2 жүргізуші:

Произведения Мукагали волнуют, вызывают душевный трепет у современных молодых людей также, как когда-то у их отцов. С песнями Мукагали люди укладывают детей в колыбели, стихи, песни Мукагали сопровождают людей на празднествах и торжествах. Произведения выдающегося, талантливого поэта Мукагали Макатаева будут вечно с народом.

 

Звучит песня на стихи М. Макатаева

 

 

Наурыз-мейрамы


Цель: Развивать у юных читателей интерес к национальным традициям и обычаям народов Казахстана, прививать любовь к Родине.


(Звучит гимн)


1 Ведущий:

Армасындар халайық
Бармасындар халайық
Келді наурыз сағынтып
Қыздарға алқа тағынтып
Наурыз келсе құт келгені халайық
Ұлысты қарсы алайық


2 ведущий:

В марте весенний ветерок проказник,
Ласково гуляет по ветвям
У нас большой великий праздник,
Новый год, Наурыз-мейрам!

 

1ведущий:

Естімеген естіңіздер,

Тыңдамаған тыңдаңыздар.

Наурыз тойы басталады.


2 ведущий:

Для всех сегодня вход открыт
Для всех гостей раздолье
С утра веселый кюй звучит
На степном приволье.


1 ведущий:

Уа, халайлық, құтты болсын мерекең,

Құтты болсын, құтты болсын берекең.

Наурыз тойы тойланады мектеп,

Қош келдіңдер мерекені көруге!


2 ведущий:

Счастье, здоровья вам желаю,
Шлю привет всем селам,городам.
С праздником великим поздравляю,
Мы встречаем Наурыз-мейрам!

1 ведущий:

Той пердесін ашайық,

Тойға шашу шашайық.

Той шашуға тойыңдар,

Бұдан кейін ойын бар.


 

Девушки в национальных костюмах заносят шашу.

Песня «Толғанай»

 

1 ведущий:

Наурыз мейрамы шығыс халықтарында өте ертенден атап өтілген. Наурыз — жасару, жаңару, көктем мерекесі.

2 ведущий:

Наурыз великий праздник нашего народа, уходящий корнями в глубину веков, возвещающий о начале нового года, праздник единства и благополучия. В этот день считалось обязательным получить благословение от высокоуважаемого человека.


2 ведущий:

Праздник Наурыз – древнейший праздник народов Востока, который начинается в ночь с 21 на 22 марта, в день весеннего равноденствия.

2 ведущий:

Об этом светлом празднике мы долгое время ничего не знали. Его как старый ковер свернули и запрятали подальше. А когда его достали и развернули, все просто ахнули. Настолько этот праздник оказался ярким, красивым, веселым и вечно молодым.

2 ведущий:

С приходом Наурыза встречают Новый год, весну и солнце. И конечно к такому празднику тщательно готовятся. Таджики называют этот праздник « Гульнавруз», татары «Нардуган», украинцы « Сороки», греки«Патрик», а мы «Наурыз»!!!!

2 ведущий:

Так что праздник Наурыз празднуют все народы Казахстана – представители 126 национальностей, которые живут в едином стремлении жить в мире и согласии друг с другом, построить процветающее государство.

2 ведущий:

Самая особая важная традиция на востоке в Наурыз — ждать Кыдырату, именно он воздаст по заслугам, честным и добрым, трудолюбивым и благородным людям. Достаток и изобилие, счастье благополучие, здоровье и процветания — все это принесет собой Кыдыр ата. И получить напутственные слова в канун Наурыз — мейрамы считается за счастливую примету. И сегодня Кыдыр ата пришел к нам, давайте поприветствуем его.

 

(Кыдыр ата ортаға шығады)

 

Қыдыр ата:

Армысыңдар, жамағат!

Ұлыс оң болсын,

Ақ мол болсын!

Қайда барсаң жол болсын!

Ұлыс бақты болсын,.

Төрт түлік ақты болсын.

Ұлыс береке берсін,

Пәле-жала жерге енсін.

Ұлы халқым тоқ болсын,

Қайғы, уайым жоқ болсын,

Куаныштарың көп болсын.

Әумин!

 

Звучит песня «Добрата»

Звучит күй, в зал входит девушка в казахском народном костюме, на руках поднос с угощением.

Дорогие наши гости, наставники, друзья! С праздником весны и радости! Пусть весенний день Наурыз принесет вам благо и изобилие! По восточному календарю – 22 марта первый день Нового года. Наурыз – праздник добра. весны и чистоты. Праздник Наурыз символизирует равенство людей, свободу, демократию, праздник уважения к старшему, любви к младшему. В этот день любого гостя встречали с радушием. Казахи издавна славятся гостеприимством. Угощали гостя самым вкусным, что имелось в доме. А в Наурыз в любом доме готовилось блюдо, которое называлось « Наурыз – коже» - специальную праздничную пищу из семи продуктов. Смешивают в нем – свежую голову барана с вяленым мясом с прошлого года, добавив свеженадоенное молоко. Это представляет собой символ начала нового года и прощание со старым годом. Огромный котел для « Наурыз коже» также символ единства. И вот я сегодня принесла вам Наурыз коже и баурсаки . С поклоном вручает поднос.

2 ведущий:

А ещё в этот день приятно ходить с пожеланиями радости и счастья. Вот и мы сегодня будем встречать дорогих нам гостей.

Раздается звук бубенцов, под русскую народную песню входит девушка в русском народном костюме, на руках поднос с блинами.
С праздником Вас ! Счастья Вам и радости.
Пусть в вашем доме будет мир и достаток.
Есть у казахского народа обычай приходит на большой праздник с праздником в виде шашу. Вот и я пришла к вам не с пустыми руками. В начале марта весь православный народ отмечал всеми любимый народный праздник – Масленицу, который знаменует собой встречу Весны и Зимы. Масленые праздничные обряды длятся неделю.
Широка Масленица !
Мы с тобою хвалимся,
На горах катаемся, Блинами объедаемся
Примите же традиционное блюдо маслиничной недели – русские блины.
(с поклоном вручает блины)

 

2 ведущий:

Встречайте украинцев!

Звучит украинская музыка, в зал входит девушка в украинском народном костюме.
С праздником Вас, люди добрые!
Принесла я вам подарок чудо птичку – невеличку. 22марта у нас « Сороки». В этот день весеннего равноденствия вторая встреча весны. На « Сороки» день с ночью мерится, равняется. К этому дню приурочивается много примет и изречений : « Зима кончается – весна начинается», « Если в день Сорока мучеников тает так, что вол может досыта напиться, то будет хорошая весна» Девушки, Женщины, дети выходят на улицу с « жаворонками», подбрасывают вверх, натыкают на полочки, чтобы жаворонки колыхались, как бы летели.
Жаворонушки, прилетите.
Тепло, лето принесите!
Нам зима надоела
Весь хлеб у нас поела
Руки, ноги познобила,
Вся скотина померла.
(вручает жаворонков)

 

2 ведущий:

К нам в сегодня пришли гости с Узбекистана!

Звучит узбекская народная музыка, в зал входит девушка в узбекском национальном костюме.
С праздником Навруз, дорогие гости! Навруз с узбекского означает « Новый день» . Этот праздник празднуют во многих странах. Он означает наступление нового года. Узбеки называют этот день « Днем Великого Улуса» и считают его священным . Если в этот день идет дождь , то считается, что год будет удачным. В этот день люди поздравляют друг друга с праздником, желают здоровья, счастья, долгих лет жизни и должны простить все обиды. По старинному обычаю мужчины выходят на улицу, расчищают арыки и сажают деревья, женщины окропляют родники маслом, а деревня опрыскивают молоком. Люди в этот день веселятся, поют песни, танцуют и проводят айтысы акынов. Ну какой же Наурыз без национального узбекского блюда – плов.
Примите традиционное блюдо узбекского народа – плов .
( вручает плов)

1 ведущий:

«Тусау кесу» қазақтың салт-дәстүрінің бір түрі. Баланың аяғына ала жіп байлап тұсауын кеседі.ұсау кесуді ырымдап жақсы көреген,шапшаң ,ісіне берік адамға кестіреді.


2 ведущий:

Спасибо, гости дорогие, что пришли к нам на праздник, рассказали о том, как вы празднуете свои народные праздники. Ведь в обычаях живет душа народа, а в традициях его сила и неизменная красота. А мы продолжаем наш праздник и хотим познакомить вас с казахским обрядом, который называется « Тусау кесу».

2 ведущий:

« Тусау кесу» - это символическое обрезание пут на ногах малыш пошел по жизни легко и свободно, обрезать путы родители приносят уважаемого человека на которого хотели бы, чтобы был похож их малыш.

1 ведущий:

Вовек не станет пеплом и золой
Всё то, что красотой земной зовётся,
Пусть мирным будет небо над землей
Пусть вечно юность звонкая смеётся!
Песня « Мой Казахстан»

1 ведущий:

Біздің мерекеміз сіздерге ұнады деп сенеміз.Сіздермен кездескенімізге өте қуаныштымыз.біз осы жерден өте көп достар көрдік.Олай болса Ұлысымыз оң,,ақ мол болсын
2 ведущий:

Наш праздник, к сожалению заканчивается. Мы были рады встрече с вами, ведь мы нашли здесь много друзей.
2ведущий:

Народная мудрость гласит: « Сила птицы – в крыльях, сила человека в дружбе» 1 ведущий:

Ищешь мира – ищи друзей!
2 ведущий:

С праздником весны вас, друзья!

2 ведущий:

Для всех сегодня вход открыт
Для всех гостей раздолье
С утра веселый кюй звучит
На степном приволье.

1 ведущий:

Уа, халайлық, құтты болсын мерекең,

Құтты болсын, құтты болсын берекең.

Наурыз тойы тойланады мектеп,

Қош келдіңдер мерекені көруге!

2 ведущий:

Счастье, здоровья вам желаю,
Шлю привет всем селам,городам.
С праздником великим поздравляю,
Мы встречаем Наурыз-мейрам!

1 ведущий:

Той пердесін ашайық,

Тойға шашу шашайық.

Той шашуға тойыңдар,

Бұдан кейін ойын бар.

 

Наурыз бата



Халықта батаның түрлері көп. Соның бірі – наурыз бата. Мұнда наурызнама өткізгендерге осы осы күнге арнап «Наурыз көжеге» шақырғандарға, тойда өнер көрсеткен ақын, әнші палуандарға тағы басқа өнерпаздарға, жас талапкерлерге ақсақалдар мен әжелер, ел ағалары бата береді. Бата жалпы жұртшылыққа, көпшілікке, бүкіл қауымға, ауылға да беріледі. Мысалы:
Өркенің өссін!
Әр күнің Наурыз күніндей
берекелі болсын!
Ұлың – оңға, қызың қырға қонсын!
Еліңе елеулі, халқыңа қалаулы бол!
Айың тусын оңыңнан.
Жұлдызың тусын солыңнан,
Бақ берсін, Қыдыр дарысын!
Жастар бұл күні үлкендерден бата алуға тырысады. Және наурызда алған батаның орны бөлек. Мұндай батаны «уыз бата» деп дәріптейді.
Наурызтөл

Наурыз айында мал төлдей бастайды. Олар «наурыз төлі» деп аталып, төл басы ретінде бағаланып, мал- жанды қазақ баласы оны ерекше күтіп бағады. Төл басы сатылмайды, ешкімге сыйға берілмейді. Мұндай малды көбіне өз қызығына, тойына, құрбан айт күндерінде сойып, ырым етеді.
Наурызкөк

Наурызкөк – наурыз айында ұшып келетін көктем құсы. Қарасы шағын ғана, осы құсты шығыс елі күтіп жүреді. Оны алғаш көргендер «Наурызкөгім келдің бе?» деп шақырады, жем шашады. Наурызкөкті ешкім қумайды, үркітпейді, оны бақыт құсы қатарына қосады.
Наурызесім

Наурыз күні туғандарды халық бақытты, ерекше адамдар деп ұғынған. Сондай себеппен оларға Наурыз есімін берген. Мысалы, қазақ халқында Наурызбай Құтпанбайұлы(1700 – 1781), Наурызбай Қасымұлы (1832 – 1847) атты әйгілі батырлар болған. Алтын ордада Наурыз есімді хан (1859 – 60) болғаны тарихтан белгілі. Наурызгүл, Наурызбек, Наурызәлі деген адам аттары да жиі кездеседі.
Наурызшешек

Наурыз шешек – Наурыз айында өсетін жапырақты, түрлі-түрлі гүлді, қауашақты әсем өсімдік (шөп). Әсемдік үшін үйде де өсіреді. Майының дәрілік қасиеті бар. Қазақстанның таулы аймақтарында оның бірнеше түрін кездеседі. Наурыз шешек Қызыл кітапқа енген сирек кездесетін бағалы өсімдік қатарына жатады.

Наурызша

Наурыз айында ашық күндері қолдан жасаған ою-өрнекті әрі жұп-жұқа қиыршық қар түседі. Ол күн көзіне шашырап, жылтылдап құбылады. Анықтап қарағанда басқа қар қиыршықтарындай емес жеңіл де үлпілдек болады. Мұны халық «наурызша» деп атаған. «Наурызша» жаң жылдағы жылылықтың белгісі.
Саумалық

Наурыз айында жаң жыл еніп, жер бусанып, күн күркіреп, жаңбыр жауып, көк дүркірегенде ауыл адамдары далаға шығып саумалық айтып, қуанышты көңілмен жақсы тілек тілейді. Оны өлеңмен айтады:
Саумалық, саумалық,
Наурызшаның көк құсы,
Ұйқыдан көзін ашты ма?
Саумалық, саумалық,
Самарқанның көк тасы,
Жібіді ме көрдің бе?
Саумалық, саумалық,
Ескі жылы кетіп, жаңа жыл келді,.
Ескі жыл есіркей кет,
Жаңа жыл жарылқай кел,-
деп бір ескі ыдысты сындырып, «жамандық кетсін» деп ырым жасайды.
Мұхарам (тыйым)

Мұхарам – араб тілінде «тыйым салынған» деген сөз. Ертеде Шығыс елдері Наурызды «мұхарам» деп атаған. Оның мәнісі:
қасиетті айда табиғатты ластауға, тәртіпсіздікке, ұрлыққа, ғайбат сөзге, ішімдікке тағы басқа жағымсыз істерге тыйым салынған. Демек мұсылман елінде наурыз әдептілік, адамгершілік, пәктік сияқты асыл қасиеттерді дарытатын, дамытатын, ұлықтайтын күн есебінде ерекшелінген.
Наурыз пәктік адалдық күні
Қателік кешіріледі,
Көңіл кірі өшіріледі.
Жолсыздыққа тыйым болады,
Ақ тілек – сыйың болады.
Әр үйде береке болады,
Ойын, сауық, мереке болады.

Ұлыс күні

Мақсұт Неталиев

Су жылтырап бүрін ашқан жас талдан,
Бу бұрқырап қатып қалған тастардан.
Күн күркіреп, жасын ойнап аспаннан,
Бар тіршілік Наурыздан басталған!
Ел де тыныш!
Жер де тыныш – бұл күні,
Көреміз тек қуаныш пен күлкіні.
Табысқан жұрт таныс тауып жатады,
Жамалғандай жүректердің жыртығы!
Саф тыйылып Сарыарқаның бораны,
Күн өрлейді күмбезінен жоғары.
Наурыздың жиырма екісі толғанда,
Тоғысады тоғыз жолдың торабы...
Жылғалардан су аққанда сырғанап,
Шаң-тозаңнан тазарады нұрлы алап.
Толтырады шаңырақтың шаттығын –
Наурызбай, Ұлысжандар – іңгәлап?!
Жалғасады жақсылықтар – «Иә, сәт!»
Қарлығаштар үй сыртына ұя сап –
Жүрсе,Бақыт қонатынын хабарлап,
Бұлт көшеді ақ жаңбырын құя сап!
Жат боп бұрын бастары ешбір қосылмай,
Жүрген жандар таныс тапса – досындай.
Ол – осынау Наурыздың арқасы! –
«Ұлыс күннің» шапағаты осындай!
Шәкәрім Құдайберді ұлы
Ұлыстың ұлы күнінде,
Бай шығады балбырап.
Қасында жас жеткіншек,
Тұлымшағы салбырап.
Келіншек шығар керіліп,
Сәукелесі саудырап.
Қыз шығады қылмиып,
Екі көзі жаудырап.
Бозбала шығар бұрқырап,
Ақбөкендей сырқырап.
Құл құтылар құрықтан,
Күң құтылар сырықтан.
Кетік ыдыс, шөміштің,
Түтіні шығар бұрқырап.

 

Наурыз

 

Б.Тұсын қызы

Наурыз менің елімнің берекесі,
Жаңа жылы қазақтың мерекесі.
Шаңырағы биіктеп күнге жақын,
Ұлаңғайыр керілсін керегесі.
Қымбат білген адамға сөз өнері,
Бұрқ-сарқ етіп қайнасын көжелері.
Жаңа жылда елімнің көркі өсіп,

Гүлге толсын көгеріп көшелері.
Шат күлкіге шомылып замандары,
Бақыт кешсін ғайыптан адамдары.
Әрбір жанның арманы орындалып,
Сәтті болсын биылғы қадамдары.
Ел-жұртымның тілеуін тілесейік,
Жаңа жылда қалайық бір есейіп.

Наурызым

Ибрагим Исаев

Ақбоз үйді үлпілдеткен,
Боз даланы бүлкілдеткен.
Қуанышты күлкің – көктем,
Әсем едің, шіркін, неткен,
Наурызым!
Құлпырады сәнді бақтар,
Жұлқынады арғымақтар.
Сылқылдайды бал бұлақтар,
Мерекемсің мәңгі мақтар,
Наурызым!
Жарқыраттың шығыс Күнін,
Бар адамдар туыс бүгін.
Тілеп елдің тыныштығын,
Жүректерде жүр ұшқының,
Наурызым!
Аңсап жүрсең осы күнді,
Ашып таста есігіңді.
Болайықшы кешірімді,
Ән тербетсін бесігіңді,
Наурызым!
Бұл әлем қалғығандай,
Ұшты көкке ән қырандай.
Наурыз көже дәмді балдай,
Сенің көшің сәнді қандай,
Наурызым!
Аталардың – Қара Нардың,
Ақ жаулықты Аналардың.
Бас иетін саған әр күн,
Ақ батасын ала барғын,
Наурызым!
Ғашықтардың түр-түсінде,
Сәбилердің күлкісінде.
Ел үшін де, жұрт үшін де,
Қара Жерге кір түсірме,
Наурызым!

 

 

Науан Наурыз, армысың!

 

Сағынғали Сейітов

Наурыз келді, көктем келді ағайын,
Жадырайды, жаңғырады маңайым.
Назды, сазды науан Наурыз, армысың?
Сұлу мүсін саған біткен бар мүсін.
Қайнарындай қалың қуат, қайраттың,
Сен келдің де ғаламшарды жайнаттың.
Тіршілікке тіл бітіріп өзгеше,
Дүниенің бұлбұлдарын сайраттың.


Наурыз

 

Аударған Дүйсенбек Қанатбаев

Жеткен кезде наурызымыз жапан біткен жаңғырар,
Тұман орнап, тау басын аспан үрпі салбырар.
Жансыздарға жан бітіп, әуен билеп маңды бар,
Жер көгеріп, шөп қаулап, мерейін бір қандырар.
Күнге тосып арқасын жан-жануар албырар,
Аунап-қунап барлығы жерге түгін қалдырар.
Келе сала наурызым жоқ нәрсені бар қылар!
Жапан шөлін қандырып, нұр тарайды қуысқа,
Тақырларда қақ тұрып, су толады ыдысқа.
Қозғалғанның бәрі де бірі шебер, бірі ұста,
Бұлбұл салса әніне, илеу салды құмырсқа.
Өз дауысын біреуі естіртуге тырысса,
Тумай жатып біреуі шығар сынды ұрысқа,
Келе сала наурызым өмір заңын жар қылар.
Бар тіршілік осылай жатқан кезде жаңғырып,
Мен отырмын оңаша, көңіл жүдеп, әл құрып.
Ақиқатқа табынған өмір сүрер мәңгілік,
Махаббаттан ада жан – қалар түбі қаңғырып.
Көктем баста тұрғанда бәрі де бір әңгүдік,
Ертең көктем кеткен соң қаламыз ба санды ұрып,
Келе сала наурызым тәттіні де зәр қылар.
Мақтұмқұлы, мұқалма, бұл фәнидің мақамы,
Бәрі-бәрі баянсыз, сол жаныма батады.
Көншімейді көңілім, көкірегім қапалы,
Таусылғанмен төзімім, сөзім болғай опалы.
Қолды жайып, телміріп кімге берем батаны,
Аман болсын кейінгі, аман болсын Отаны,
Келген наурызым адам басын даң қылар.



Наурыз сыйы тыныштық

Әли Ысқақбай

Жадырап күннің жанары,
Бетті өпсе жылы самалы.
Сай-сайға ақса жылғалар,
Бұл Наурыз хабары.
Ашылып аспан шүмегі,
Жауынмен құм да түледі.
Көкмайса жұмсақ құлпырған,
Бұл Наурыз кілемі.
Бусанып тарғыл атырап,
Нәрленіп торғын топырақ.
Жауқазын өссе күнеске,
Бұл Наурыз – жапырақ.
Көз тігіп Күнге барлығы,
Бүршігін жарса әр гүлі.
Халыққа бақыт тілеген,
Бұл Наурыздың жарлығы.
Бөктіріп көктем жаңбыры,
Тіріліп шөптің тамыры.
Бүрленсе жусан бұрқырап,
Бұл Наурыздың таң нұры.
Қауымға қалың дүр болған,
Шаттыққа бөлер жыр болған.
Шапағат төккен мейірлі,
Бұл Наурыз ғой нұр болған.
Себелеп жаңбыр жауып тұр,
Емшегін бұлттың сауып тұр.
Жақсылық нәрін мол сепкен,
Бұл Наурыз сауық-жыр.
Тілегін айтып ұнаған,
Арылса туыс күнәдан.
Көңілде күдік қалдырмас,
Бұл Наурыз – шын адам.
Тұқымын сеуіп ырыс-құт,
Дем алса диқан тыныс қып.
Тірлік пен байлық бастауы,
Наурыз сыйы тыныштық.
Тәуелсіз елдің адамы,
Бейбіт күн берік қамалы.
Құт болсын дейік ағайын,
Жаңа күн Наурыз қадамы.



Жасыл нұрға бөленіп төңірегім

 

Марфуға Бектемирова

Қырға көшіп келеді елім менің,
Малын жайып, салатын төріне егін.
Наурыз туып, жан бітті дүниеге,
Жасыл нұрға малынып төңірегім.
Түйе өткен жұп-жұмсақ жерді басам,
Бақыт құсым кеудеме қондың қашан?
Сүйіп тұрып Наурыздың атқан таңын,
Қуаныштан көңілім болды масаң.
Ән айтамын ақырын тұнық таңда,
Қазақ қызы ән-жырын ұмытқан ба?
Көңіл шіркін қарлығаш ұшып шыққан,
Жатқандай бір қапаста, құлыптауда.
Елең қылмай, сап-салқын түн ызғарын,
Тыңдап тұрмын құстардың сыбызғы әнін.
Ерте көктем жұтқызар жұпар ауа,
Таңдайыма әкелді қымыз дәмін.
Кеш оралған көктемнің ерке құсы,
Осы екен ғой көктемнің еркелісі.
Осы екен ғой атамның аманаты,
Осы екен ғой әжемнің ертегісі.
Щолпы тақты алтын күн қайыңға әсем,
Ән айтады бұлақтар, уайым бәсең.
Тек асығып барасың, алтын айым,
Не айтасың ақын қыз жайында сен?
Молшылық, мейір маңайым
Мейірбек Ақынбеков
Келдің бе наурыз – жыл басы,
Бар құтын жиып өлкенің.
Халқың сенің сырласың,
Өзіңнен өрбір көркем үн.
Туған жер жұпар тұр аңқып,
Гүл шашып жатыр бар аймақ.
Атады елді қуантып,
Көктемнің таңы арайлап.
«Селт еткізер», «Ұйқыашар» -
Ұнатқан түгел қыз, жігіт.
Өргізіп малды, сырды ашар,
Ауылдан шетте үздігіп.



Келісіп қызық ойынға,
Келеді ән-жыр айтысқа.
Өрмелеп баған бойына,
Жарысқа, арқан тартысқа.
Жастарды көріп жасарып,
Береді қарттар ақ бата.
Тілекпен игі жасанып,
Былай да берік салтқа ата:
«Ұлыс оң болсын,
Ақ мол болсын,
Қайда барсаң жол болсын.
Ұлыс бақты болсын,
Төрт түлік ақты болсын,
Ұлыс береке берсін,
Бәле-жала жерге енсін.
Әумин!»
Қуанып сол сәт батаға,
Бастайды ел наурыз шаттығын.
Риза боп үлкен атаға,
Сөйлер ел баспай аптығын.
«Ұлыс күні қазан толса,
Ол жылы ақ мол болар.
Ұлы кісіден бата алса,
Сонда олжалы жол болар».
Сәлем қып келін күнге Ұлы,
Бұлаққа ақ пен май құяр.
- Ашыл, - деп, - байлық түндігі,
Өзің, - дер, - Наурыз жайды ұғар!
Басталар елдің дәстүрі,
Өзге іс түгіл тежелер.
Басталар тамақ тасқыны,
Бұрқырап наурыз көжелер.
Басталар сыр боп мына елге,
Бабалар салған мереке.
Жайғасып қалы кілемге,
Елменен енер береке.
Байқадым бұл күн – дүбірлі,
Молшылық, мейір маңайым.
Басты ұран тойда бүгінгі –
Береке, бірлік, ағайын!

 


Наурыз

Несібелі Иманқызы

Қош келдің, Наурызым төрлет бері,
Қыр төсін жауқазындай өрнектеді.
Тіршілік тамырына нәр жүгіріп,
Жадырады адамдардың келбеттері.
Наурыз, жыл он екі ай елдің жүгін,
Арқалап арамызға келдің бүгін.
Дамытып бейбіт елдің еркіндігін,
Жайлауын жарастырдың елдігімнің.
Наурыз түріп тастап жер түндігін,
Айығып ақ күмістей серпілді күн.
Сұлудай сылаңдаған мөлдір сулар,
Жылғамен ағып жатыр еркін бүгін.
Халқымыз қастерлеген ежелден-ақ,
Келе бер аттың басын тежемей-ақ.
Наурыз көжемізден қанып ішкін,
Ұлыстың ұлы күні тұрма қарап.
Шуағы жер әлімді жандандырып,
Өріске барады өріп алуан түлік.
Дән сеуіп молшылықты жасаймын деп,
Барады диқан жігіт таңнан тұрып.
Бақыттың тігілген соң көк байрағы,
Шарықтап көңіл құсым көкте ойнады.
Нақышын Наурыздың арқау етіп,
Жырларын ақындар да төкті ойдағы.


Музафар Әлімбаев



Сен ортақ дастарқансың бәрімізге,
Татырған сары уыздың нәрін бізге.
Наурыз, сен көктемдегі үмітіміз,
Жарылқар берекеміз сары күзде.
Наурыз – ол емес әсте дырду-думан,
Киік емес қиқулап бір күн туған.
Ол – қыздың кісілікпен көшеленіп,
Рухани есеюі ұлдың туған.



Наурыз – ол ұсақтықтан арылуың,
Халықтың бірлігінің мығымдығы.
Күдіктің безбеніне тартылмайтын,
Қазақи Ата дәстүр Ұлылығы.


Кел, Наурызым!

 

Орынбек Жолдыбай


Кел, наурызым, шық төріме думандат,
Жұрт қарасын бейнетіңе қайран қап.
Табиғаттың тұмса шағы тамсантып,
Халқым да бір жадырасын сайрандап.
Кел, наурызым, самалыңмен еркелет,
Қырға шығар, жамағатты жетелет.
Бала біткен болып жүр ғой мәз-мәйрам,
Наурыз келген, көктем келген екен деп.
Кел, наурызым, берекелі жыл басым,
Мәңгілікке замананың құрдасы.
Жылда мені қуанышқа бөлейсің,
Ғасырлардың және менің сырласым.
Кел, наурызым, бұла күшім, балғыным,
Сен келгенде қашар менен қайғы-мұң.
Құдіретің бар жаңғыратын ғаламда,
Сондықтан да асқақ сенің айбының.
Кел, наурызым, көргенің көп көнесің,
Жия алмаған кездер болды ел есін.
Бұқпантайлап қарсы алатын өзіңді,
Кездер болды, ұмытпайсың, білесің.
Кел, наурызым, ортаймайтын ырысың,
Тәуелсіздік және өзің тынысым.
Жалғастырып ұрпақтарды ұрпаққа,
Аралай бер сәнге бөлеп ел ішін.



Төкші нұрды

 

Нұрперзент Домбай


Келдің бе, Әз Наурызым – Жаңа күнім!
Оятып бәйшешекті – дала күн.
Көп болса қандай жақсы болар еді,
Жүректі жадыратар жаңалығың.



Әз Наурыз келген болсаң төкші нұрды,
Естіртпе сен әзірше әнді мұңды.
Бағзыдан әдетіміз бойға сіңген,
Күтетін зор үміттен Жаңа жылды.
Сен бізге құт болып кел, бақ болып кел,
Адалға ақиқатқа жақ болып кел.
Жамандық, қасіреттен ауылы алыс,
Жыл болшы бетегіне шаттық ерер.
Сәулеңді, шуағыңды аямашы,
Сәбидей жас-кәрімді аялашы.
Құтты қонақ секілді емін-еркін,
Даламды, тау-тасымды аралашы.
Кел, Наурыз! Құшағымды ашып тұрмын,
Қуанып сен келген соң тасып тұрмын.
Жылуды, жылылықты сағындым ба,
Әйтеуір, ғашық қылдың, ғашық қылдың...


Наурыз

Бейімбет Майлин


Біреуім екеу болды - мал қосылды,
Қораға бұзау, лақ, қозы толды.
Ызғарлы суық қыстың кәрі кеміп,
Аспаннан күн күлімдеп, шырай оңды.
Ұзамай қарда кетер, жаз да болар,
Сай-сала гүрілдесіп суға толар.
Бөленіп жер жібекке, мың құлпырып,
Шалғынға көкорайлы ауыл қонар.
Жаз иісі бүгін келді, жан жайланды,
Кешегі көрген бейнет артта қалды.
Өмірге жаңа жолдар ашатұғын,
Жаңа жыл - бүгінгі күн, жаздың алды.

 

ҚАРТТАР АМАН БОЛСЫН!


1.Ведущая:

Балалар қарттар деп отырғанымыз үйіміздегі ата, әжелеріміз. Бәріміз ата - әжелерімізді жақсы көреміз бе?
Ата, әжелерді сыйлау керек, көмектесу керек, жолда келе жатқанда жол беру керек. Енді балалар сендерге мен «Кішіпейілділік – кішілік белгісі » деген әңгіме оқып берейін.
Әңгіменің кейіпкерлері - әжей мен оның немересі және автобустағы бала әңгімеден біз автобустың іші лық толы адамдардың болғанын және бос орынның жоқтығын білдік.

 

2.Ведущая:
Сол кезде бір баланың әжейге өз орнын ұсынғаны – сол баланың жақсы тәрбиесінің көрсеткіші болды. Кішіпейіл адам адамгершілігі мол мейірбан болады, кісіге қол ұшын беріп, жәрдемдесуге әзір тұрады. Кішіпейілділік көп қошемет тұтатын асыл қасиет болып табылады. Сол үшін халық : «Кішіпейілділік кішілік емес, кісілік», - деп оның мәнін өте дұрыс айтып жеткізген.


1.Ведущая

Балалар әңгімені түсіндік ғой. Сонда ата, әжелерге автобуста болсын көшеде болсын орын беріп, жол беріп жүру керек. Ата , әжелерді сыйлау керек. Енді атамызға, әжемізге арнап тақпақтарымызды айтып берейік.
Ата - үлкен, кәріміз,
Қуат берер дәріміз,
Әулиедей аялап,
Ардақтаймыз бәріміз.


2.Ведущая:

Қарттар жүрсін ортада,
Өткенді көрген шежіре,
Аман - сау жүрсін әрқашан,
Сыйлаған бақыт біздерге


1.Ведущая:

Әжетайым, тірегім
Кеудемде соққан жүрегім.
Шаттансам шығып қияға,
Қиналсам сен де жүдедің.


2.Ведущая:
Әжетайым, ардағым.
Борышты өтеу арманым.
Ұмытылмас мен үшін
Ұйқыдан талай қалғаның